Pomóż astronaucie dotrzeć do gwiazd!

Gwiazdy opowiadają historię,

pomóż astronaucie dopisać kolejną opowieść.

Tysiące lat temu, gdy pierwszy człowiek spojrzał z zaciekawieniem w nocne niebo, ujrzał nieprzebraną ilość migoczących punkcików. Było ich tak wiele, że głowa się kręciła! Ale ludzie od zawsze lubili porządkować świat. I tak zaczęła się wielka gra w łączenie kropek.

Starożytni Grecy widzieli wśród gwiazd swoich bogów: Oriona, wielkiego myśliwego czy Kasjopeję, królową na tronie. Sumerowie znali konstelacje skorpiona, egipcjanie dostrzegali sylwetkę lwa, chińczycy – smoka wijącego się po niebie.

Każdy lud rysował na niebie własne obrazki i opowiadał o nich historie – o miłości, zdradzie, bohaterstwie i strachu. Gwiazdy stały się księgą otwartą dla wyobraźni.

Minęły wieki. Żeglarze wychodzili w morze z mapami nieba w rękach. Potrzebowali nowych znaków nawigacyjnych, więc dodawali gwiazdozbiory, których starożytni nie znali: "Rajski ptak", "Żyrafa", "Tukan"... Nie było w nich bogów – były egzotyczne zwierzęta z dalekich krain, które odkrywano podczas wielkich podróży. Niebo stało się albumem podróżnika pełnym dziwnych stworzeń.

Potem nadeszła era nauki. Ludzie zaczęli patrzeć na niebo przez teleskopy i mierzyć drogi planet. I znów zmienili gwiazdozbiory: pojawiły się "Mikroskop", "Pompa", "Luneta"... Niebo przestało być tylko sceną mitów – stało się pracownią uczonych, którzy chcieli zrozumieć kosmos.

Dziś wiemy, że gwiazdy to olbrzymie piece jądrowe, rozrzucone po przestrzeni na nieprawdopodobne odległości. Żaden z nich nie trzyma się drugiego – to my, z Ziemi, łączymy je w obrazki, jak dzieci rysujące linie między kropkami w kolorowance.

Ale historia się nie kończy. Już dziś inżynierowie budują rakiety, które kiedyś zabiorą ludzi do innych gwiazd. A gdy pierwszy człowiek stanie na planecie krążącej wokół Proxima Centauri i spojrzy w górę, ujrzy zupełnie inne niebo.

I znów zacznie się ta sama, piękna ludzka potrzeba: połączyć migoczące punkty w nowe kształty, opowiedzieć nowe historie, nazwać nowe gwiazdozbiory – może "Statek Kosmiczny", "Ślad Stóp na Marsie" albo "Droga do Domu". Bo gwiazdy same w sobie milczą. To my nadajemy im głos. I tak będzie, póki ludzie będą wznosić oczy ku niebu – wczoraj, dziś i jutro.

I dlatego teraz astronauta z naszej gry potrzebuje pomocy przy przejściu przez tunel prowadzący go do gwiazdolotu. Niestety przejście zostało uszkodzone przez meteoryty, trzeba bardzo ostrożnie go poprowadzić po pozostałych nieuszkodzonych polach, i jeśli trzeba, przeskoczyć przez podziurawione miejsca.

Teraz to tylko gra, ale kto wie, czy taka sytuacja kiedyś nie będzie miała miejsce?

Zasady gry

Czy wiesz, że...?

Psy Gończe Canum Venaticorum (abbr: CVn)

Wolarza z dwoma psami przedstawiono na mapie w 1533 roku autorstwa niemieckiego astronoma Petera Apiana, a w XVII wieku Heweliusz postanowił określić położenie psów na nocnym niebie.

Północnemu psu nadał nazwę Asterion (po grecku „mała gwiazdka”), a południowemu Chara (po grecku „radość”).

Nazwa Chara zaczęła być później używana w odniesieniu do gwiazdy Beta CVn.

Ciekawostka astronomiczna

Dlaczego większe magnitudo oznacza słabszą gwiazdę?

Dawno temu astronomowie, jak naprz. Hipparchos z Nikei (190 p.n.e.), oceniali "jasność" gwiazd na oko. Najjaśniejsze nazwali „pierwszej wielkości” (magnitudo 1), trochę słabsze „drugiej”, a najsłabsze „szóstej”.

Później nauczyliśmy się mierzyć jasność bardzo dokładnie, ale stary system nazw już pozostał. Dlatego dziś jest trochę "na odwrót":

• mała wartość magnitudo = bardzo jasna gwiazda ⭐
• duża wartość magnitudo = słaba, ciemna gwiazda ✨

To jak z numerami biegów w samochodzie – jedynka jest najmocniejsza na starcie, a większy numer nie zawsze znaczy „więcej mocy”.

Wraz z rozwojem teleskopów (XIX wiek), astronomowie potrzebowali oznaczać obiekty jaśniejsze niż klasa 1 oraz słabsze niż klasa 6.

Aby utrzymać zasadę, że mniejsza liczba oznacza większą jasność, obiekty jaśniejsze od gwiazd 1 klasy otrzymały wartości 0, a potem i ujemne, czyli mniejsze od zera:

• Wega: 0
• Syriusz: -1,46

Dla przykładu z bliskiego otoczenia Ziemi:

• maksymalna jasność planety Wenus: -4,7
• przybliżona jasność naszego Księżyca w pełni: -12,7
• przybliżona jasność naszego Słońca: -26,7

W 1856 roku Norman Pogson uściślił tę skalę, przyjmując, że różnica 5 wielkości gwiazdowych oznacza dokładnie 100-krotną różnicę w jasności.

Używamy tutaj słowa "jasność", które nie jest precyzyjnym określeniem dla wskażnika magnitudo, ale dla potrzeb prostego wyjaśnienia jest wystarczające.